Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen

Historiek

De Gentse scheikundige Jan Gillis was de eerste die, op een vergadering van het MacLeodfonds in 1938, de oprichting van een wetenschapshistorisch museum opperde. Het museum, aldus Gillis, zou ter ere van de bioloog en gepassioneerd wetenschapshistoricus Julius MacLeod diens naam dragen. Het idee vond echter geen vruchtbare grond in een periode dat de belangstelling voor wetenschapsgeschiedenis aan universiteiten over het algemeen tanend was en er weinig budget voorhanden was. 1Met het uitbreken van het oorlogsgeweld ging het MacLeodfonds in winterslaap.

Het waren vooral Gillis en zijn collega Albert Van de Velde die kort voor en net na de Tweede Wereldoorlog de interesse in wetenschapsgeschiedenis opnieuw wisten aan te zwengelen.2 In 1941 werd door Van de Veldes toedoen binnen de Koninklijke Vlaamse Academie een Bestendige Commissie voor de Geschiedenis van de Wetenschappen opgericht. Opnieuw was Gillis degene die datzelfde jaar de oprichting van een museum op de commissieagenda zette. Van de ‘Commissie ter voorbereiding van een Museum der Vlaamsche Wetenschap’ die als reactie hierop het daglicht zag, maakten naast Gillis ook Henri Schouteden , Walter Robyns, Paul van Oye en natuurlijk ook Van de Velde deel uit.3 Inspiratie voor het toekomstige museum werd gevonden bij het recent opgericht Nederlandsch Historisch Natuurwetenschappelijk Museum en bij het Museum der Vlaamsche Letterkunde.4 De leden van de oprichtingscommissie wijdden zich gedurende de verdere oorlogsjaren aan het opsporen, beschrijven en inventariseren van potentiële collectiestukken - instrumenten, persoonlijke voorwerpen, handschriften en andere relicten van vooraanstaande Vlaamse geleerden uit het verleden. Tegen het einde van de oorlog had op die manier als het ware een “papieren” museum vorm gekregen, bestaande uit honderden steekkaarten. Dit voorafgespiegeld museum was expliciet Vlaams van karakter. Op de steekkaarten was netjes